یکی از ابزارهای مورد توجه در بازارهای مالی فارکس و کریپتو، که میتواند هم به عنوان یک افزایشدهنده قدرتمند سرمایه یا در صورت عدم مهارت، به عنوان عاملی برای نابودی سریع سرمایه عمل کند، لوریج است. این ابزار لوریج یا در فارسی اهرم معاملاتی، سادهترین ابزاری است که برای افزایش سرمایه استفاده میشود.
در این مقاله به پاسخ به این سوال که لوریج (Leverage) چیست و چه کاربرد و مزایا و معایبی دارد، میپردازیم.
لوریج در فارکس چیست؟
لوریج (Leverage) یا اهرم اساساً مکانیزمی است که بروکرها در اختیار معاملهگران قرار میدهند تا به آنها اجازه دهند موقعیتهایی را باز کنند که ارزش آنها بسیار بالاتر از سپرده اولیه تریدر است. تصور کنید که یک سرمایهگذار با تنها 5۰ دلار سپرده، با استفاده از اهرم ۱:۱۰۰، معاملهای به ارزش 5۰۰۰ دلار را میتواند باز کند.
این ویژگی جذابیت اصلی اهرم معاملاتی است، اما نقش اهرم در معاملات دقیقاً مانند یک تیغه دولبه است؛ یک معاملهگر از آن برای چند برابر کردن سود خود استفاده میکند، اما ناگهان ممکن است ضررها نیز با همان ضریب چند برابر شوند.
نحوه عملکرد لوریج، قرض گرفتن برای رشد
ماهیت لوریج، استفاده از سرمایه قرض گرفته شده از بروکر است. در این فرآیند، بروکر به شما اعتبار میدهد تا قدرت خرید شما به نسبت چندین برابر افزایش یابد. معمولاً، اهرم در فارکس به صورت یک نسبت ریاضی مانند a:b نمایش داده میشود که در آن a نمادی از سرمایه واقعی شما و b نسبت کل مبلغی است که میتوانید با آن وارد معامله شوید. هدف از استفاده از آن، افزایش بازگشت سرمایه است.
برای مثال، اگر ۱۰۰ دلار سرمایه داشته باشید و از اهرم 1:10 استفاده کنید، قادر خواهید بود با ۱۰۰۰ دلار، معامله انجام دهید. اگر بازار ۱۰ درصد افزایش یافته باشد و شما از اهرم استفاده نکنید، ۱۰۰ دلار سرمایهتان به 110 دلار افزایش مییابد. اما با اهرم ۱۰، کل مبلغ پول درگیر (یعنی ۱۰۰۰ دلار) خواهد بود و سود ۱۰٪ آن ۱۰۰ دلار خواهد بود؛ یعنی ۱۰۰٪ سرمایه اولیهتان را سود خواهید کرد و سرمایه شما به 200 دلار افزایش مییابد.
بنابراین پس از بستن و خروج از معامله، مقدار اصل پولی که قرض گرفتهاید (برای مثال ۹۰۰ دلار) به بروکر بازگردانده میشود و اصل سرمایه خودتان و سود باقیمانده در حساب شما باقی میماند.
آیا لوریج حلال است؟
یکی از نگرانیهای معاملهگران مسلمان، مشروعیت استفاده از اهرم است. برخلاف نظر برخی که به اشتباه فارکس را قمار میدانند، فارکس و معاملات اهرمی در اسلام در صورت رعایت قوانین شریعت مجاز است.
اهرم اساساً چیزی بیش از استفاده از وام برای خرید ارز، اوراق بهادار و یا یک دارایی معاملاتی نیست. بنابراین، اگر پلتفرم معاملاتی و نوع قرارداد با شریعت سازگار باشد (به عنوان مثال، بدون بهره شبانه یا سوآپ در حسابهای اسلامی)، معامله با اهرم حلال است.
حداقل و حداکثر لوریج
میزان لوریج داراییهای معاملاتی مختلف یکسان نیست. برای مثال، در بازار فارکس، به دلیل نقدینگی بالا و نوسانپذیری روزانه نسبتاً ثابت ارزها، اهرمهای بالایی مانند 1:500 یا حتی بیشتر از آن 1:3000 نیز ارائه میشود. اما در بازار سهام، اهرم معمولاً محدود به تقریباً ۵ برابر است، که به این معنی است که ریسک پایینتر است.
از سوی دیگر، بازار ارز دیجیتال (کریپتو) به دلیل نوسان زیاد و ذات ریسکپذیر، معمولاً نسبتهای اهرم پایینتری نسبت به بازار فارکس ارائه میدهد. با این وجود، ابزارهایی مانند توکنهای اهرمی نیز وجود دارند که با تغییرات قیمت دارایی پایه، نوسان میکنند و بدون نگرانیهای رایج در مورد مدیریت وام، چندین برابر سود ایجاد مینمایند.
مزایا و معایب استفاده از لوریج
مزایای لوریج: افزایش چشمگیر قدرت خرید، امکان کسب سود بالا با سرمایه کم (کارایی سرمایه) و انعطافپذیری برای ورود به بازارهای بزرگ جهانی.
معایب لوریج: خطر از دست دادن کل سرمایه و کال مارجین شدن و امکان درگیری معاملهگر در تله روانی، که منجر به تصمیمگیریهای عجولانه و ریسکپذیری کاذب میشود.
روش محاسبه لوریج
اگر تریدر حرفهای، محاسبه ریاضی آن را میداند. فرمول محاسبه اهرم در فارکس به شرح زیر است:
L=EA
که در آن L نماد لوریج (Leverage)، E مقدار مارجین (مبلغ واریزی) و A ارزش کل پوزیشن است. از این فرمول میتوان برای محاسبه میزان مارجین مورد نیاز برای بازکردن یک پوزیشن معاملاتی با حجم مشخص نسبت به میزان سرمایه اصلی (A=E×L) نیز استفاده کرد. با استفاده از یک ماشین حساب لوریج میتوان اندازه بهینه پوزیشن را محاسبه کرد و از اشتباهات محاسباتی جلوگیری نمود.
اهرم مؤثر در مقابل اهرم اسمی
یک تمایز بسیار مهم که اغلب نادیده گرفته میشود، تفاوت بین اهرم اسمی (آنچه بروکر نشان میدهد، مثلاً ۱:۵۰۰) و اهرم مؤثر (آنچه شما واقعاً استفاده میکنید) است. فرمول محاسبه اهرم مؤثر:
اهرم مؤثر = مانده مارجین/ کل حجم موقعیتهای باز
برای مثال، اگر موجودی ۵۰۰۰ دلار باشد و معاملهای با حجم ۱۰۰۰۰۰ دلار (۱ لات) باز باشد، اهرم مؤثر ۱:۲۰ است. در حالی که بروکر میتواند اهرم ۱:۱۰۰ را مجاز بداند، استفاده از اهرم مؤثر پایینتر (مانند ۱:۲۰) به معنای مدیریت ریسک بهتر و احتمال مارجین کال کمتر است.
انتخاب بهترین لوریج
سوال رایج اکثر تریدرهای مبتدی این است که: بهترین لوریج چیست؟، میتوان گفت عددی به عنوان بهترین لوریج وجود ندارد. پاسخ این سوال به نوع دارایی و استراتژی معاملاتی هر فرد بستگی دارد. بطور کلی:
- اسکالپرها (Scalpers): این معاملهگران که به دنبال سود سریع از تغییرات کوچک قیمت هستند، معمولاً از اهرم بالا استفاده کنید.
- معاملهگران بلندمدت (Swing/Position Traders): این افراد معمولاً با اهرم پایین کار میکنند تا نوسانات کوتاهمدت بازار، حسابهایشان را به خطر نیندازد.
- معاملهگران روزانه (Day Traders): اهرم بالا ممکن است برای این دسته سودآور باشد، اما به مهارت مدیریت ریسک بسیار بالایی نیاز دارد.
سطح لوریج بهینه برای معاملهگران حرفهای، لوریج 1:100 است، با این حال، معاملهگران محتاط یا مبتدی بهتر است از ضرایب پایینتر مانند ۱:۱۰ یا ۱:۲۰ استفاده کنند.
لوریج 1:100 یعنی بروکر شما به ازای هر 100 دلار سرمایه، 100 دلار به شما قرض میدهد. با این میزان لوریج، رشد سرمایه شما بصورت جدول زیر است:
انواع حسابهای معاملاتی و حداکثر اهرم آنها
نوع حساب کاربری ارائه شده توسط بروکر، مستقیماً بر حداکثر اهرم و نوع و میزان اسپرد (تفاوت بین قیمت خرید و فروش) نیز تأثیر میگذارد:
- حساب استاندارد: عموماً، حداکثر اهرم بسیار بالایی (مثلاً 1:500 یا بیشتر 1:1000 و حتی تا 1:3000) را ارائه میدهند و اسپرد آنها به صورت متغیر محاسبه میشود.
- حساب میکرو/سنت: این حساب برای مبتدیان مناسب است و امکان معامله در حجمهای بسیار کم (0.01 لات معادل 1000 واحد) را فراهم میکند. اهرم حسابهای سنت معمولاً متوسط است.
- حساب ECN: حسابهای ECN دسترسی مستقیم به ارائهدهندگان نقدینگی را ارائه میدهند، تقریباً هیچ اسپردی ندارند اما برای هر تراکنش کمیسیون دریافت میکنند. حداکثر اهرم در این حسابها ممکن است به دلیل ماهیت حرفهای آنها کمی کمتر یا برابر حسابهای استاندارد باشد.
انتخاب بهترین حساب فارکس، میبایست با توجه به استراتژی معاملهگر (اسکالپینگ، سوئینگ و …) و میزان تحمل ریسک او تعیین شود. یک ترید هوشمند، ابتدا با یک حساب میکرو، سنت یا آزمایشی شروع میکند تا ریسک خود را در حداقل سطح نگه دارد.
آموزش تغییر اهرم در پلتفرمهای معاملاتی
بسیاری از کاربران نمیدانند چگونه اهرم حساب خود را تغییر دهند. نحوه تغییر لوریج در بروکرهای مختلف اندکی متفاوت است اما اصول مشابهی دارد:
به عنوان مثال برای تغییر لوریج در بروکر آلپاری، در بخش نمای کلی حسابها، فلش سبز کنار واریز را انتخاب کرده و اهرم جدید را مشخص و تأیید نمایید. در متاتریدر (از طریق کابین شخصی)، معمولاً میبایست به بخش حسابها در پنل کاربری کارگزار بروید (نه مستقیماً داخل نرمافزار متاتریدر)، روی تنظیمات یا آیکون مداد کنار شماره حساب کلیک کنید و اهرم را تغییر دهید.
تأثیر لوریج بر سود و زیان
تصور کنید که تحلیل شما میگوید یورو در برابر دلار گرانتر خواهد شد.
بدون اهرم: شما ۱۰۰۰ دلار دارید و ۱۰۰۰ یورو میخرید (با فرض برابری تقریبی قیمت یورو و دلار). اگر قیمت ۱.۵۰۰ باشد و به ۱.۴۹۳ کاهش یابد (تحلیل اشتباه) یا برعکس، سود یا زیان شما بسیار ناچیز (حدود ۷ دلار) خواهد بود.
با اهرم ۱:۱۰۰: با همان ۱۰۰۰ دلار میتوان پوزیشنی به ارزش ۱۰۰۰۰۰ دلار باز کرد. بنابراین، تأثیر چنین تغییر قیمت کوچکی به جای ۷ دلار منجر به ۷۰۰ دلار سود (یا ضرر) میشود. این مثال نشان میدهد که چرا آموزش استفاده از لوریج ضروری است.
یکی از خطرناکترین جنبههای لوریج بالا، دشواری بازیابی سرمایه است. به عنوان مثال، اگر به دلیل استفاده هیجانی از لوریج، 50٪ از سرمایه خود را از دست بدهید، برای بازگشت به نقطه سربهسر (نقطهای که سود برابر با صفر است)، باید 100٪ بازده سرمایهگذاری داشته باشید. محاسبات زیر عمق این فاجعه را نشان میدهد:
- ۲۰٪ ضرر← برای جبران به ۲۵٪ سود نیاز دارید.
- ۴۰٪ ضرر← برای جبران به ۶۶.۶٪ سود نیاز دارید.
- ۵۰٪ ضرر← برای جبران به ۱۰۰٪ سود نیاز دارید.
- ۹۰٪ ضرر← برای جبران به ۹۰۰٪ سود نیاز دارید.
این ارقام تأکید میکنند که اولویت اول در معاملات اهرمی، حفظ سرمایه است، نه کسب سود نجومی.
ابزارهای مدیریت سرمایه در معاملات اهرمی
برای مدیریت سرمایه در معاملات اهرمی، استفاده از ابزارهای زیر اجباری است:
۱. حد ضرر (Stop Loss) و حد سود (Take Profit)
تعیین نقطهای که یک معامله سودده پیش از بازگشت قیمت و از دست رفتن سود (حد سود)، باید بسته شود یا یک معامله زیانده پیش از نابودی کامل حساب (استاپ لاس) باید بسته شود، از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین استفاده از حد ضرر متحرک (تریلینگ استاپ (Trailing Stopبرای حفظ سود همراه با حرکت بازار بسیار مفید است.
۲. نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward Ratio)
عملکرد یک تریدر موفق در بلندمدت به نسبت ریسک به ریوارد او بستگی دارد. معمولاً نسبت ۱:۲ یا ۱:۳ نسبتهایی هستند که اکثر معاملهگران دنبال میکنند، یعنی برای هر ۱ دلار ریسک، سود مورد انتظار ۲ یا ۳ دلار خواهد بود.
۳. مدیریت حجم (Position Sizing)
ممنوعیت معامله با کل موجودی (Full Margin) یک اصل حیاتی است. استفاده از میکرولاتها (۰.۰۱ لات) برای شروع و محدود کردن ریسک هر معامله به ۱ تا ۲ درصد از کل سرمایه، راهکاری حرفهای است.
۴. مدیریت سطح مارجین
همیشه میبایست کمتر از ۵۰ درصد از سرمایه درگیر مارجین باشد به طوری که فضای کافی برای نوسانات بازار را داشته باشید.
استراتژیهای پیشرفته معاملات اهرمی
- پوشش ریسک (Hedging): لوریج میتواند به ابزاری برای بیمه کردن سرمایه تبدیل شود. برای مثال، اگر شما یک موقعیت خرید (Long position) دارید و نگران کاهش موقت قیمت هستید، میتوانید یک موقعیت فروش (Short position) که کوچکتر از موقعیت خرید (Long position) شماست، با مدیریت لوریج باز کنید تا ضرر را جبران کنید.
- تنوعبخشی در سبد معاملاتی: به جای اینکه تمام لوریج را روی یک جفت ارز قرار دهید، میتوانید سرمایه خود را بین چندین دارایی پخش کنید تا ریسک غیرسیستماتیک را کاهش دهید. با اهرم ۱:۱۰، میتوانید یک سبد متنوع از ۴ جفت ارز ایجاد کنید.
- معیار کلی (Kelly Criterion): فرمول پیشرفته زیر را برای بهینهسازی سطح لوریج استفاده کنید. این فرمول به تعیین حجم دقیق معامله برای حداکثر رشد و حداقل ریسک کمک میکند:
L=VE−R
که در آن E بازده مورد انتظار، R نرخ بهره بدون ریسک و V واریانس بازده است.
علاوه بر موارد بالا، لازم است که:
- یک پلن معاملاتی مکتوب داشته باشید.
- تمام معاملات (حتی معاملات زیانده) را ثبت و بررسی کنید (ژورنالنویسی).
- درگیر معاملات انتقامجویانه (تلاش برای جبران سریع ضرر) نشوید.
- پیش از ورود به حساب ریل، استراتژی اهرمی خود را در حساب دمو، تست کنید.
توصیه قلک به شما
انتخاب بهترین لوریج، انتخاب یک مرز است بین یک قمارباز و یک سرمایهگذار هوشمند. اهرم ابزاری خنثی است؛ در دستان یک معاملهگر که میتواند او را به اوج برساند یا به قعر چاه. توصیه اکید این است که سطوح پایین را استفاده کنید و هرگز فراموش نکنید که نوسانات بازار به اهرم بالا، رحم نخواهند کرد. سقف لوریج حساب شما در حال حاضر چند است؟؟؟
برای مشاهده لوریج بروکرهای مختلف، میتوانید از آرشیو نقد و بررسی بروکرها در وبسایت قلک استفاده نمایید.
